Naukowcy z Uniwersytetu w Koblencji wykazali, że hem – składnik hemoglobiny – wiąże się z plazminą, enzymem odpowiedzialnym za rozpuszczanie skrzepów, i osłabia jego działanie. Odkrycie może pomóc wyjaśnić, dlaczego w niektórych chorobach z rozpadem czerwonych krwinek rośnie ryzyko zakrzepicy.

Jak organizm pozbywa się skrzepów

Skrzepy krwi zatrzymują krwawienie, ale nie mogą zostać w naczyniach na stałe, bo groziłoby to ich zablokowaniem. Dlatego po spełnieniu swojej roli są rozkładane w procesie zwanym fibrynolizą. Kluczową rolę odgrywa w nim enzym plazmina, który rozkłada fibrynę, czyli białkową siatkę stabilizującą skrzep. Gdy siatka zostaje rozłożona, skrzep się rozpuszcza.

Co zrobił hem

W niektórych chorobach czerwone krwinki są niszczone szybciej niż zwykle. Zjawisko to nazywa się hemolizą. Do krwi może wtedy trafiać tzw. labilny hem – zawierający żelazo składnik hemoglobiny, który potrafi oddziaływać z innymi białkami i zmieniać ich funkcję.

Zespół czterech badaczek z Koblencji, kierowany przez prof. dr Marie-T. Hopp, stwierdził, że plazmina wiąże hem z dużym powinowactwem. Jak podkreśla kierowniczka grupy badawczej chemii bioorganicznej:

• Prof. Marie-T. Hopp: „Po raz pierwszy wykazaliśmy, że plazmina wiąże hem z dużym powinowactwem.”

Badania prowadzono metodami biochemicznymi i biofizycznymi. Okazało się, że plazmina może bardzo szybko związać kilka cząsteczek hemu. Na podstawie analizy krótkich fragmentów plazminy (peptydów) i symulacji komputerowych wskazano sześć potencjalnych miejsc wiązania, z których trzy na powierzchni enzymu wyglądały szczególnie obiecująco.

Związany hem wyraźnie hamował zdolność plazminy do rozkładania skrzepów, a siła hamowania zależała od jego stężenia. Efekt zaobserwowano już przy stężeniach, które mogą występować przy patologicznie nasilonym niszczeniu czerwonych krwinek.

Co to oznacza w praktyce

Na razie jest to badanie podstawowe, prowadzone na poziomie molekularnym, a nie zmiana w leczeniu. Autorzy zaznaczają, że potrzeba dalszych prac, by ustalić, czy i w jakim stopniu oddziaływanie hemu z plazminą rzeczywiście przyczynia się do zakrzepicy u chorych. Nie ma więc powodu, by pacjenci zmieniali cokolwiek w swoim postępowaniu.

Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim informacja o kierunku badań. Choroby z nasiloną hemolizą, takie jak niektóre niedokrwistości hemolityczne, występują także w Polsce i krajach UE, a zakrzepica jest jednym z istotnych problemów w ich przebiegu. Jeśli kolejne badania potwierdzą znaczenie opisanego mechanizmu, w przyszłości mógłby on być punktem wyjścia do lepszej oceny ryzyka lub nowych strategii ochrony przed zakrzepami. To jednak odległa perspektywa, a pytania o własne ryzyko zakrzepicy warto kierować do lekarza prowadzącego.

Źródło: Medical Xpress – „Hemoglobin component heme shown to inhibit enzyme that helps dissolve blood clots”